Quy trình nghiên cứu thuốc mới – Phần 2
3.3. Nghiên cứu lâm sàng Là các nghiên cứu thử nghiệm trên người (người tình nguyện hoặc người bệnh). Mặc dù kết quả của giai đoạn nghiên cứu tiền lâm sàng đã trả lời những câu hỏi cơ bản về tính an toàn của thuốc, nhưng kết quả của nghiên cứu tiền lâm sàng không thể thay thế cho các nghiên cứu về cách thuốc sẽ tương tác với cơ thể con người. Giai đoạn này bắt đầu có sự vào cuộc của cơ quan quản lý nhà nước (FDA), vừa với vai trò chấp thuận (hội đồng khoa học), vừa với vai trò cơ quan hỗ trợ, hướng dẫn (hội đồng cố vấn). Khi các nhà phát triển thiết kế nghiên cứu lâm sàng, họ sẽ cân nhắc những gì họ muốn đạt được cho từng giai đoạn nghiên cứu lâm sàng khác nhau. Việc đầu tiên của các hoạt động này là bắt đầu nộp Đơn đăng ký nghiên cứu thuốc mới (IND) lên Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm – FDA. Sau khi được FDA chấp thuận và cho phép nghiên cứu, khi đó các nhà nghiên cứu và FDA sẽ tiếp tục chuẩn bị và thực hiện các hoạt động như sau: Thiết kế thử nghiệm lâm sàng; Chia giai đoạn nghiên cứu lâm sàng; Nội dung đơn đăng ký nghiên cứu thuốc mới Nêu các yêu cầu (nếu có) cần sự hỗ trợ của FDA; FDA lập nhóm đánh giá IND; Sự chấp thuận sau cùng. a. Thiết kế thử nghiệm lâm sàng Thiết kế thử nghiệm lâm sàng là một dàn ý khung về các hoạt động thử nghiệm thuốc mới trên người. Các nhà nghiên cứu sẽ tiến hành thiết kế thử nghiệm lâm sàng để trả lời các câu hỏi nghiên cứu cụ thể liên quan đến một sản phẩm y tế mới. Các thử nghiệm này tuân theo một kế hoạch nghiên cứu cụ thể, chi tiết và nghiêm ngặt, được gọi là giao thức, do nhà nghiên cứu hoặc nhà sản xuất xây dựng. Trước khi bắt đầu thử nghiệm lâm sàng, các nhà nghiên cứu xem xét thông tin trước đó về thuốc để phát triển các câu hỏi và mục tiêu nghiên cứu cho giai đoạn tiếp theo. Sau đó, họ sẽ quyết định các vấn đề: – Ai sẽ đủ điều kiện tham gia thử nghiệm (tiêu chí lựa chọn); – Có bao nhiêu người sẽ tham gia vào nghiên cứu cho mỗi giai đoạn; – Nghiên cứu sẽ kéo dài bao lâu; – Liệu sẽ có một nhóm kiểm soát và những cách khác nhau để hạn chế sự thiên vị, sai lệch trong nghiên cứu hay không; – Thuốc sẽ được cung cấp cho bệnh nhân như thế nào và liều lượng ra sao; – Những đánh giá nào sẽ được thực hiện, khi nào và dữ liệu nào sẽ được thu thập; – Dữ liệu sẽ được xem xét và phân tích như thế nào. Các thử nghiệm lâm sàng phải tuân theo một chuỗi các giai đoạn nghiêm ngặt, từ các nghiên cứu Giai đoạn 1 (Pha 1) quy mô nhỏ đến các nghiên cứu Giai đoạn 3 quy mô lớn và Giai đoạn 4 sau đó. b. Chia giai đoạn nghiên cứu lâm sàng Thường có 3 đến 4 giai đoạn nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng (còn gọi là các pha). Mỗi giai đoạn đều có các tiêu chuẩn riêng, gồm mục tiêu, thời gian và số lượng người tham gia nhất định. Sau đây là tóm tắt các nội dung chính của mỗi giai đoạn (pha): Giai đoạn 1 – Mục tiêu: đánh giá sự an toàn và liều dùng của thuốc mới; – Số lượng người tham gia nghiên cứu: 20 đến 100 tình nguyện viên khỏe mạnh hoặc những người mắc bệnh/tình trạng này; – Thời gian nghiên cứu: vài tháng; – Kết quả: thường có khoảng 70% thuốc chuyển sang giai đoạn tiếp theo. Giai đoạn 2 – Mục tiêu: đánh giá hiệu quả và tác dụng phụ của thuốc mới; – Số lượng người tham gia nghiên cứu: lên đến hàng trăm người mắc bệnh/tình trạng này; – Thời gian nghiên cứu: vài tháng đến 2 năm; – Kết quả: thường có khoảng 33% thuốc chuyển sang giai đoạn tiếp theo. Giai đoạn 3 – Mục tiêu: đánh giá hiệu quả và theo dõi các phản ứng có hại của thuốc mới; – Số lượng người tham gia nghiên cứu: từ 300 đến 3.000 tình nguyện viên mắc bệnh/tình trạng bệnh lý; – Thời gian nghiên cứu: từ 1 đến 4 năm; – Kết quả: thường có khoảng 25-30% thuốc chuyển sang giai đoạn tiếp theo. Giai đoạn 4 – Mục tiêu: đánh giá độ an toàn và hiệu quả của thuốc mới; – Số lượng người tham gia nghiên cứu: hàng ngàn tình nguyện viên mắc bệnh/tình trạng bệnh lý; – Thời gian nghiên cứu: nhiều năm. c. Nội dung đơn đăng ký nghiên cứu thuốc mới Các nhà phát triển thuốc hoặc nhà tài trợ phải nộp đơn đăng ký nghiên cứu thuốc mới (IND) cho FDA trước khi bắt đầu tiến hành các giai đoạn nghiên cứu lâm sàng. Trong đơn IND, các thông tin và nội dung sau phải được mô tả cụ thể: – Dữ liệu nghiên cứu trên động vật và dữ liệu về độc tính (tác dụng phụ gây hại lớn thế nào?); – Thông tin về quá trình sản xuất; – Các giao thức lâm sàng (kế hoạch nghiên cứu) cho các nghiên cứu sẽ được tiến hành; – Dữ liệu từ bất kỳ nghiên cứu nào trước đây của con người; – Thông tin về điều tra viên. d. Nêu các yêu cầu (nếu có) cần sự hỗ trợ của FDA Các nhà nghiên cứu và phát triển thuốc có thể yêu cầu FDA trợ giúp tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình phát triển thuốc, bao gồm: – Trước khi nộp đơn xin IND, để tiếp